ÜYE GİRİŞİ

Politika

Sorumlu İklim İletişimi Politika

Sorumlu İklim İletişimi

TÜHİD Sorumlu İklim İletişimi Politikası

Amaç ve kapsam

TÜHİD bu metinle, iletişimin kurumların iklim performansını olduğundan iyi göstermenin aracı olamayacağını; halkla ilişkiler ve iletişim profesyonelinin karar ile söylem, taahhüt ile uygulama, kurum ile paydaş beklentisi arasındaki tutarlılığı gözetmekle sorumlu olduğunu kabul eder.

Bu politika, Sorumlu İklim İletişimi Manifestosu’nu benimseyen kişilerin ve kurumsal imzacılık açıldığında ilgili kurumların iklimle ilgili karar, içerik ve paydaş süreçlerine uygulanır. Halkla ilişkiler, kurumsal iletişim, reklam, pazarlama, medya ilişkileri, stratejik planlama, liderlik, ikna ve lobbying, itibar yönetimi, kamu ilişkileri, sponsorluk, etkinlik, dijital içerik ve yapay zekâ destekli üretim kapsam içindedir. Azaltım, uyum, iklim riskleri, afetler ve adil geçiş birlikte ele alınır.

Politikanın ortak ilkeleri farklı ülkelerde kullanılabilir. Ulusal mevzuat ve yerel uygulamalar ülke eklerinde açıklanır; bu ekler bilimsel doğruluk, şeffaflık ve yanıltmama ilkelerini zayıflatamaz. Türkiye Yeşil Taksonomisi, Türkiye’deki ilgili faaliyetler için ulusal referanstır; küresel bir sınıflandırma standardı gibi sunulmaz.

Bu metin bir uygulama önerisidir. İmzacı kabulü ve değerlendirme hükümleri, TÜHİD’in yetkili organlarınca onaylanıp kamuya açıklandığında yürürlüğe girer. Manifesto ortak taahhüdü, politika ise sorumluluk, uygulama ve izleme esaslarını tanımlar.

Ulusal hukuki dayanaklarımız

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 56. maddesinde güvence altına alınan sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını; Türkiye’nin taraf olduğu Paris Anlaşması’nın 12. maddesindeki iklim eğitimi, kamuoyu farkındalığı, katılım ve bilgiye erişim yaklaşımını; 7552 sayılı İklim Kanunu’nun iklim değişikliğiyle mücadele, katılım, şeffaflık ve toplumsal kapasite geliştirmeye ilişkin hükümlerini esas alıyoruz. [17–19]

Çevresel beyanların doğruluğuna ilişkin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ve Reklam Kurulunun ilgili kılavuzunu; Türkiye Yeşil Taksonomisi’nin yeşile boyamayı önleme yaklaşımını gözetiyoruz. Bilimsel doğruluğu, şeffaflığı, kamu yararını ve mesleki etik sorumluluğu iklim iletişimimizin temel ilkeleri olarak benimsiyoruz. [13, 20]

Uluslararası dayanak ve Roma Bildirgesi ile bağımız

TÜHİD, üyesi olduğu Global Alliance for Public Relations and Communication Management’ın yayımladığı The Roman Declaration on Green Communication Responsibility (Roma Yeşil İletişim Sorumluluğu Bildirgesi) metnini, Sorumlu İklim İletişimi Manifestosu’nun ve bu politikanın temel uluslararası mesleki dayanaklarından biri olarak benimser. [14]

Bildirgenin sunduğu Etik İklim İletişimi için Küresel Standart; Birleşmiş Milletler 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’ne, ortak eylemde iletişimin rolüne ve 2020’de başlatılan INTERDECOM bildirgesine dayanır. Çevresel bütünlüğü, şeffaflığı ve insanlara, topluluklara ve gezegene karşı özen sorumluluğunu mesleki uygulamanın merkezine yerleştirir. [14]

TÜHİD Manifestosu bu etik çerçeveyi; bilimsel doğruluk, bilgi ile görüşü ayırma, dezenformasyon ve yeşil aklamayla mücadele, kapsayıcılık, iletişimin kendi çevresel etkisini azaltma, ölçülebilir sonuçlar ve paydaş eğitimi taahhütleriyle Türkiye bağlamına taşır. Bu politika ise taahhütleri yönetişim, kanıt kontrolü, düzeltme, katılım ve yıllık ilerleme beyanı gibi uygulamalarla somutlaştırır. Böylece uluslararası mesleki birikim, yerel ihtiyaçlara yanıt veren ve farklı ülkelerin de yararlanabileceği bir uygulama yaklaşımıyla buluşur. [14]

IPRA’nın Ocak 2023’te kabul ettiği Climate Change Communications Guidelines (İklim Değişikliği İletişimi Rehberi), dürüstlük, güvenli diyalog, bilimsel kaynaklara başvurma, çıkar çatışmalarını gözetme, yanıltıcı beyanları önleme ve kurumun kendi emisyonlarını açıklama konularında mesleki dayanağımızdır. Bu yaklaşımı aşağıdaki doğrulama, iş kabulü, düzeltme ve raporlama esaslarına yansıtıyoruz. [15]

Yönetişim ve sorumluluk

Yönetim kurulu veya eşdeğer en üst karar organı, politikanın kurumda benimsenmesini ve yılda en az bir kez uygulamanın değerlendirilmesini sağlar. Üst yönetim, sorumlu yönetici ile iletişim sorumlusunu belirler; gerekli kaynak ve karar erişimini sağlar. İklim iddialarının dayandığı veri ve eylemin sahibi ilgili iş birimidir. İletişim ekibi sürdürülebilirlik, finans, hukuk ve ilgili teknik ekiplerle kanıtı sorgular; teknik doğrulamanın yerine geçmez.

İletişim sorumlusu önemli iklim hedefleri, yatırımlar, ortaklıklar ve kamusal taahhütler değerlendirilirken sürece katılır. Kurumsal söylem ile gerçek uygulama arasındaki uyumsuzluğu üst yönetime yazılı olarak iletebilir. Kurum, bu itirazı gerekçeli biçimde yanıtlar ve misillemeye izin vermez.

Ajanslar ve danışmanlar, sözleşmelerinde kanıta erişim, yanıltıcı içeriği yayımlamama, düzeltme isteme ve ciddi etik uyuşmazlıkta ilgili işi durdurma esaslarını açıklar. Bireysel imzacılar kendi yetki ve görevleri ölçüsünde bu sorumlulukları üstlenir; tüm kurumu temsil ettikleri izlenimini yaratmaz. Kurumsal imzacılığa ilişkin uygulama, ikinci aşamada ayrıca açılır.

TÜHİD Yönetim Kurulu politikanın onayından, uygulama kaynaklarından ve çalışma usulünden sorumludur. Sekretarya imzacı kayıtlarını, başvuruları ve raporlamayı yürütür. Bilim, iletişim etiği, sürdürülebilirlik ve hukuk alanlarından uzmanların katılımıyla bir danışma ve değerlendirme kurulu oluşturulabilir. Kurulun görevi, yetkisi, çalışma usulü ve imzacı statüsüne ilişkin karar süreci TÜHİD’in tüzüğü ve yetkili organlarının kararları çerçevesinde belirlenir; zorunlu organların devredilemez yetkileri korunur.

Böyle bir kurul oluşturulduğunda danışma, inceleme ve itiraz görevleri ayrılır; dosyada çıkar ilişkisi bulunan kişiler karar sürecine katılmaz.

Manifesto ve politika ilkelerine aykırı uygulamalar veya imzacı statüsünün yanıltıcı biçimde kullanılması durumunda, ilgili imzacıdan açıklama ve gerekli düzeltmeler talep edilebilir. İhlalin niteliği ve ağırlığına göre imzacı statüsünün geçici olarak askıya alınması veya sona erdirilmesi değerlendirilebilir. Bu süreçlerde imzacının açıklama yapma ve karara itiraz etme hakkı gözetilir. İnceleme, karar ve itiraz süreçlerine ilişkin usul ve esaslar TÜHİD’in yetkili organlarınca belirlenir.

Bilgi ve iddiaların doğrulanması

İklim bilimi için IPCC gibi yetkin kaynaklar, güncel araştırmalar ve güvenilir ulusal veriler temel alınır. Bilimsel bulgu, kurumsal beyan, görüş ve savunuculuk açıkça ayrılır. Bilimsel uzlaşı gerçekte bulunmayan bir görüş dengesiyle tartışmalı gösterilmez; buna karşılık politika seçeneklerinin etkileri ve maliyetleri açık tartışmaya konu olabilir. [4, 5, 9, 14–16]

Kamuya açıklanacak her önemli iklim iddiası için kısa bir kanıt kaydı tutulur. Kayıt; iddianın tam ifadesini, kapsamını, veri kaynağını, yöntemini, dönemini, varsa baz yılını ve karşılaştırmasını, belirsizliklerini, veri sahibini ve onaylayan kişiyi içerir. Okuyucunun iddiayı değerlendirmesi için gerekli bilgiler erişilebilir bir kaynak notunda paylaşılır.

Emisyon açıklamalarında ilgili kapsamlar ve mutlak emisyonlar belirtilir; yoğunluk göstergesindeki iyileşme mutlak azalma gibi sunulmaz. Net sıfır ve azaltım hedeflerinde ara hedefler, geçiş planı, sorumlu yönetim birimi ve ilerleme açıklanır. Karbon kredileri, gerçekleşmiş doğrudan azaltımdan ayrı gösterilir; krediler tek başına ürünün veya kurumun iklim etkisini ortadan kaldırmış gibi sunulmaz. [10]

“Yeşil”, “temiz”, “sürdürülebilir” veya “karbon nötr” gibi geniş ifadeler, açıklanmış kapsam ve yeterli kanıt olmadan kullanılmaz. Bir ürünün veya projenin olumlu etkisi şirketin tümüne genellenmez. Hedef, taahhüt ve gerçekleşmiş sonuç ayrı belirtilir; önemli olumsuz etkiler seçilmiş başarılarla gizlenmez.

Yanıltıcı iletişim; yeşil, sosyal, amaç, mavi ve gökkuşağı aklaması gibi farklı alanlarda ortaya çıkabilir. Bu uygulamaların ortak özelliği, gerçeğe aykırı veya önemli bilgileri eksik bırakan bir izlenim yaratmalarıdır. Değerlendirmede terimin adından çok, iddianın doğruluğu, kapsamı ve yarattığı toplam izlenim esas alınır.

Türkiye’de taksonomiye ilişkin bir iddia, faaliyetin hangi ölçütleri karşıladığı, teknik değerlendirme ve doğrulama durumu açıklanarak kullanılır. Kapsam listesinde yer almak tek başına uyum kanıtı değildir. İletişim ekibi yürürlükteki düzenlemeyi ve teknik kriterleri ilgili uzmanlarla kontrol eder. [13]

İş kabulü ve mesleki bağımsızlık

Yönetimin onayı veya ticari hedefler, bilerek yanıltıcı bir çevresel iddianın yayımlanmasını haklı kılamaz. İletişim profesyonelleri kanıt talep etme, riskleri kayda geçirme, gerekli düzeltmeyi isteme ve etik itirazlarını uygun kanallara taşıma sorumluluğunu üstlenir.

Yeni işlerde ve önemli kapsam değişikliklerinde müşterinin faaliyeti, iletişimin amacı, bilimsel dayanak, gerçek dönüşüm planı, finansman ve çıkar ilişkileri yazılı olarak değerlendirilir. Yüksek emisyon veya yanıltma riski taşıyan tüm sektörlerde özen artırılır. Sektör adı tek başına otomatik onay veya ret gerekçesi olmaz.

İklim bilimini inkar etmeyi, emisyonları veya önemli etkileri gizlemeyi, sahte toplumsal destek yaratmayı ya da yanıltıcı çevresel üstünlük iddiasını yaymayı amaçlayan işler kabul edilmez. Kanıtlanmamış iddia düzeltilmezse ilgili yayın durdurulur; ciddi ve tekrarlanan ihlallerde iş ilişkisinin sürdürülmesi yeniden değerlendirilir.

Kurumun iklim taahhüdü ile kendi kamu ilişkileri, lobi faaliyetleri ve adına yürütülen savunuculuk arasındaki tutarlılık değerlendirilir. Politika tartışmasına katılım şeffaf olmalı; bilimsel gerçeklerin çarpıtılması veya gizli finansmanla iklim eyleminin engellenmesi için kullanılmamalıdır. [10]

IPRA rehberinin 10’uncu maddeye ilişkin hükmü, önemli emisyon kaynakları veya iklim inkarcısı kuruluşlar tarafından finanse edilen enstitülerin kullanılmamasını ayrıca öngörür. Yukarıdaki iş kabulü sistemi TÜHİD için geliştirilmiş uygulama önerisidir; IPRA’nın tüm müşteri ve sektörler için tanımladığı bir hizmet yasağı gibi sunulamaz. [15]

Katılım ve iklim adaleti

Paydaşlarla iletişim, karar verilmeden önce başlar. Etkilenen çalışanlar, yerel topluluklar, düşük gelirli gruplar, engelliler, gençler ve diğer ilgili kesimler için erişilebilir katılım yolları kurulur. Katılımcıların görüşleri ile kararda yapılan değişiklikler ve karşılanmayan taleplerin gerekçeleri birlikte açıklanır. Katılım, kararın önceden belirlenmiş sonucunu meşrulaştırma aracı olamaz. [12, 14]

Türkiye’deki araştırmalar ve yerel deneyimler, hedef kitlenin bilgi, güven ve ihtiyaçlarını anlamak için kullanılır. Küresel araştırmalardaki destek oranları Türkiye’ye doğrudan mal edilmez. İnsanların eyleme geçmesini zorlaştıran maliyet, erişim ve hizmet eksiklikleri dikkate alınır; dönüşüm sorumluluğu yalnızca bireylere yüklenmez. [1–3, 6]

Bilimsel ciddiyet korunur; risk küçümsenmez, çözüm abartılmaz. Dil açık, kültüre duyarlı ve erişilebilir olur. Uyum seçenekleri, sağlık ve geçim etkileri, afetlere hazırlık ve adil geçiş somut örneklerle açıklanır. İklim adaleti anlatısında toplulukların hakları ve çözüm üretme gücü gözetilir.

Yayın kararı ve düzeltme

Kontrol; basın bültenleri, medya açıklamaları, kurumsal ve sürdürülebilirlik raporları, reklamlar, web ve sosyal medya içerikleri, video, podcast, yönetici konuşmaları, sunumlar, etkinlik ve sponsorluk materyalleri ile ücretli iş birliği içeriklerindeki iklim ve çevre iddialarını kapsar. Basılı, görsel, işitsel ve dijital tüm mecralarda uygulanır.

Yayın öncesinde iletişim sorumlusu şu altı soruya yanıt arar:

  • İddia doğru mu?
  • Kanıt güncel ve yeterli mi?
  • Kapsam ve sınırlar açık mı?
  • Söylem gerçek eylemle tutarlı mı?
  • Söylem ve iş süreçleri tutarlı mı?
  • Etkilenenlerin hakları ve görüşleri gözetildi mi?
  • Hata halinde kim, nasıl düzeltecek?

Bu değerlendirmede saptanan eksiklikler giderilmeden, en az iki kaynaktan doğrulatılmadan içerik yayımlanmaz.

Veri veya yöntem eksikse iddia daraltılır ve sınırı açıklanır; eksik veri kesinlik izlenimiyle doldurulmaz. Kanıtlı ilerleme, tamamlanmamış işler ve öğrenilen derslerle paylaşılır. Yeşil aklamadan kaçınmak için tüm iletişimi durdurmak yerine, doğrulanabilir ve ölçülü açıklama yapılır.

Önemli bir hata öğrenildiğinde yayılımı durduracak önlem alınır. Düzeltme, hatalı içeriğe erişenlerin görebileceği kanallarda tarih ve değişiklik açıklamasıyla yayımlanır; sessizce içerik değiştirmekle yetinilmez. Eleştiri sırf olumsuz olduğu için kaldırılmaz; güvenlik, kişisel veri ve hukuka aykırı içerik için açıklanmış moderasyon kuralları uygulanır.

Yapay zeka ile üretilen metin, görsel ve veriler doğrulanır; yayımdan sorumlu insan bellidir. Gerçek bir olayı veya kişiyi temsil ettiği sanılabilecek sentetik içerik açıkça işaretlenir. Afetlerde doğrulanmış uyarılar, yetkili kaynaklar, mahremiyet ve erişilebilir eylem bilgisi öncelik taşır. [9]

Ölçüm ve öğrenme

Çalışmanın başında amaç, hedef kitle, başlangıç durumu, beklenen değişim ve ölçüm yöntemi belirlenir. Erişim ve etkileşim çıktı; anlama, güven ve katılım sonuç; kalıcı davranış veya kurumsal değişim ise ayrıca izlenen etki olarak değerlendirilir. Tutum ve niyet, gerçekleşmiş davranışın yerine kullanılmaz. [7, 8, 11]

Kısa bir mesajın her hedef kitlede aynı sonucu doğuracağı varsayılmaz. Önemli kampanyalar hedef kitleyle önceden denenir; sonuçlar bağlama ve ölçülen davranışa göre değerlendirilir. Emisyon azalması ancak uygun veri ve yöntem varsa iletişim çalışmasıyla ilişkilendirilir; katkı ile nedensellik arasındaki sınır açıklanır.

Kurumlar kendi etkinlik, prodüksiyon, seyahat, baskı ve dijital faaliyetlerinin kaynak kullanımını da izler. Önleme ve doğrudan azaltıma öncelik verir; ölçüm kapsamını, eksiklerini ve gelişimini açıklar. Küçük kurumlarda kayıtlar sadeleştirilebilir; doğruluk ve yanıltmama yükümlülüğü değişmez. [14, 15]

İmzacılık ve kamuya açık ilerleme

Manifesto, ilk aşamada TÜHİD üyelik şartı aranmadan bireysel elektronik taahhüt onayına açılır. Başvuru, TÜHİD web sitesindeki form üzerinden, manifesto metni ve sürümü gösterilerek, telefon numarasına gönderilen tek kullanımlık SMS koduyla doğrulanır. Bu işlem, güvenli elektronik imza veya resmî kimlik doğrulaması olarak sunulmaz. Kurumsal imzacılık ikinci aşamada açılır; kurum adına başvuruda temsil yetkisi ve kapsanan tüzel kişi ayrıca belirlenir, iştirakler kendiliğinden kapsanmaz. Kabul edilen metnin sürümü, onay zamanı ve doğrulama kaydı tutulur ilan edilen uygulama esasları ve iş yükü çerçevesinde kontrol eder; öngörülen işlem süreleri başvuru ekranında duyurulur. İmzacıların kamuya açık listede gösterilmesi, kişisel veri mevzuatına uygun ayrı bir bilgilendirme ve gerekli hukuki dayanağa göre gerçekleştirilir.

Başlangıçta düşük performans veya veri eksikliği tek başına katılımı engellemez. Bireysel elektronik taahhüt onayı, mevcut durumun kusursuzluğunu değil; eksikleri dürüstçe açıklama, somut adımlar ve takvimle iyileşme ve ilerlemeyi paylaşma sözünü ifade eder. Katılım, yanıltıcı beyanı veya yürürlükteki yükümlülüklere aykırılığı haklı kılmaz.

Kurumsal imzacı ilk 90 gün içinde sorumlu kişiyi, başlangıç değerlendirmesini ve öncelikli uygulama planını belirler. Her 12 ayda bir kamuya açık kısa ilerleme beyanı verir. Beyan; yapılan işleri, hedef ve gerçekleşmeleri, önemli eksikleri, düzeltmeleri ve gelecek dönem önceliklerini içerir. Bireyler yalnızca kendi görev alanları için beyanda bulunur. Bu zaman ve raporlama yükümlülüklerinin bireysel imzacılık aşamasında uygulanma esasları, TÜHİD yetkili organlarının ayrıca onaylayacağı uygulama kararıyla açıklığa kavuşturulur.

Yıllık beyanda en azından kanıt kaydı bulunan iddiaların oranı, önemli hata ve düzeltmeler, paydaş görüşlerinin kararlara yansıması ve eğitimden öğrenilenler açıklanır. Oranların kapsamı ve paydası belirtilir; ölçülmeyen alanlar saklanmaz. Öz beyan, bağımsız doğrulama olarak sunulmaz. TÜHİD, beyanların doğruluğunu genel ve sürekli biçimde denetleme veya bağımsız doğrulama yükümlülüğü üstlenmez. TÜHİD örneklem incelemesi yaparsa yöntemi ve sınırlarını açıklar.

Manifestonun imzalanması, imzacının kendi iradesiyle üstlendiği etik bir taahhüttür. TÜHİD, imzacıların faaliyetlerini sürekli olarak denetleyen, sürdürülebilirlik performanslarını doğrulayan veya uygunluk belgesi veren bir kuruluş değildir. İmzadan doğan taahhütlerin yerine getirilmesi ve kamuoyuyla paylaşılan beyanların doğruluğu ilgili imzacının sorumluluğundadır. TÜHİD, bu politika kapsamında belirlenen usuller çerçevesinde imzacı statüsünü değerlendirme ve gerekli işlemleri yapma hakkını saklı tutar.

İmzacı sıfatı yalnızca listede belirtilen kapsam için kullanılır. TÜHİD logosu ayrı izin olmadan kullanılamaz. İmza; sürdürülebilirlik sertifikası, tüm faaliyetler için uygunluk onayı, ödül veya TÜHİD üyeliği anlamına gelmez. İmzacı statüsü TÜHİD üyeliğinden bağımsızdır; yanıltıcı tanıtım veya TÜHİD tarafından onaylandığı izlenimini yaratacak biçimde kullanılamaz. İmzacı kaydı için gerekli bilgiler ile iletişim ve kişisel veriler ayrılır; kamuya hangi bilgilerin açılacağı başvuruda açıkça belirtilir. Kamuya açık liste için telefon ve e-posta bilgileri yayımlanmaz.

Kişisel veriler ve doğrulama

İmzacı başvuru ekranında işlenen kişisel veriler, veri sorumlusu, kullanım amaçları, işleme şartları, alıcı grupları, saklama süresi ve ilgili kişi hakları hakkında 6698 sayılı Kanun uyarınca ayrı bir aydınlatma sunulur. İsim ve diğer kişisel bilgilerin internet sitesindeki imzacı listesinde gösterilmesi için ilgili işleme şartı ayrıca değerlendirilir; açık rızaya dayanılması halinde bu tercih manifesto onayı ve SMS doğrulamasından ayrı alınır. Kamuya açık listede bulunmayı istemeyen kişilerin bireysel taahhüt kaydının nasıl ele alınacağı başvuru koşullarında açıklanır.

SMS kodu yalnızca belirtilen telefon numarasına erişimin doğrulanması ve elektronik taahhüt kaydının oluşturulması için kullanılır. SMS doğrulaması; ticari elektronik ileti onayı, kişisel veri işleme açık rızası veya diğer izinlerin yerine geçmez. Doğrulama mesajının amacı ve sonuçları başvuru sırasında açıklanır. Üye bilgilendirmesi ve tanıtım iletişimi için gereken izinler varsa ayrı süreçlerde yönetilir.

Başvuru kayıtlarında mümkün olan en az veri işlenir. İmzalanan manifesto sürümü ve metin bütünlüğü, tarih-saat, onay tercihi ve SMS doğrulama sonucuna ilişkin denetim izi saklanır. Telefon numarası ile gerekli işlem kayıtları kamuya açık listede gösterilmez; saklama ve silme esasları ilan edilir. Başvuru, düzeltme ve listeden çıkarılma talepleri için erişilebilir bir iletişim kanalı tanımlanır. [21–23]

Uluslararası kullanım ve süreklilik

TÜHİD önce kendi uygulama sorumlusunu ve başlangıç planını açıklar; yıllık raporlamayı kendi faaliyetlerinde de uygular. Bilim, akademi, medya, sivil toplum, gençlik ve farklı büyüklükteki kurumların katkısıyla politika düzenli olarak değerlendirilir. Finansman ve sponsorluk, inceleme kararlarını veya imzacı kabulünü etkileyemez; ücretli hizmet almak kabul şartı olamaz.

Türkçe ve İngilizce sürümler anlam ve taahhüt düzeyi bakımından birlikte kontrol edilir. Her sürümün tarihi, değişiklik kaydı ve metinler arasında fark oluşursa uygulanacak esas yayımlanır. Yerel uyarlama, çeviri ve yeniden kullanım koşulları açıkça belirtilir. Başka ülkelerde benimseme, ilgili meslek örgütleriyle yerel katılım ve mevzuat değerlendirmesi yapılarak geliştirilir.

Eğitim, müfredat, vaka bankası ve yıllık değerlendirme ayrı uygulama araçları olarak geliştirilir. Uluslararası kuruluşlara yapılan atıf, onların TÜHİD belgesini onayladığı veya ortak yayımladığı anlamına gelmez.

Politika en az yılda bir gözden geçirilir. Önemli değişiklikler paydaş görüşüne açılır; imzacılara bildirilir ve yeni sürümü kabul etmeleri için makul geçiş süresi verilir.

Kaynakça